Овие повеќегодишни растенија се популарни декорации на балкони и градини, а имаат и јадливи цвеќиња и лековити својства.
Јагликите, или на латински Primula vulgaris, се меѓу најубавите и најраспространетите видови пролетни цвеќиња. Тие се украсени со нежни цвеќиња во нијанси на жолта, розова, црвена и виолетова. Овие повеќегодишни растенија се украсени со богата историја, разновидна примена и лесно одгледување, што ги прави идеални за градината, балконот, па дури и за употреба во готвењето и природната козметика.
Одгледување јаглики
Јагликите се нискорастечки повеќегодишни растенија, а нивното име на латински значи „први“ бидејќи цветаат меѓу првите цветни растенија секоја година. Јагликите претставуваат симбол на младост, будење и нова љубов, а се поврзани и со својствата на среќата и здравјето. Во светот се познати повеќе од 500 видови јаглики. Најпознати видови се Primula vulgaris (шумска јаглика), Primula veris (пролетна јаглика) и украсни сорти за градинарско и внатрешно одгледување.
Најдобро растат во постудени клими, па за нивниот успешен раст, треба да обезбедите поволна локација и почва, како и да обрнете внимание на наводнувањето и температурата. Јагликите се погодни за делумна или целосна сенка, влажна, богата со хумус и малку кисела до неутрална почва, со добра дренажа. Што се однесува до наводнувањето, тоа треба да се прави редовно, но без да останува вода во чинијата. Најпогодни се за умерени температури, што значи дека не треба да се чуваат на силно летно сонце.
Јагликите се размножуваат со семе, со делење на тревата или вегетативно. Семето најдобро се сее напролет или есен, а младите растенија треба да се чуваат во заштитени услови додека не се вкоренат. Одгледувањето од семе е можно, но е позахтевно, па затоа се препорачува да се сеат наесен. Купените садници најдобро се садат напролет или есен. Ако ќе ги чувате на балконот, засадете ги во длабоки саксии со добра дренажа. Во градината, добро е да се садат под дрвја и во комбинација со други пролетни растенија како што се кокичиња или зумбули.
Пред садењето, почвата треба да се збогати со природно ѓубриво, а во текот на сезоната на растење, повремено треба да се додава минерално ѓубриво на база на азот. При садење, одржувајте растојание од 15 до 30 см помеѓу растенијата. По садењето, покријте ја почвата со прекривка или суви лисја за да ги заштитите корените во текот на зимата.
Грижа и одржување на јагликите
Јагликите се меѓу најлесните растенија за одржување. Тие можат да растат како природна покривка на земјата и ретко се напаѓаат од штетници освен во услови на висока топлина (полжави, пајаци). Иако се релативно отпорни, тие бараат внимание во текот на целата година за да растат здраво и да цветаат обилно. Во текот на зимата, тие треба да бидат заштитени од мраз и сув воздух, особено ако се во затворен простор.
Во пролет, важно е редовно да се полеваат и да се хранат со течно ѓубриво за да се поттикнат нови цветања. Во текот на летото, треба да се обезбеди сенка и доволна влажност, избегнувајќи прекумерна сончева светлина што може да го оштети растението. На есен, тие се подготвуваат за зимата со намалување на наводнувањето, а редовното отстранување на избледени цветови го поттикнува растението да го продолжи својот животен циклус и да расте здраво.
Дали може да се јадат јаглики?
Цветовите од јаглика, исто како и темјанушките, невенките и розите, се јадат и често се користат за декорирање салати, колачи, пудинзи или зашеќерени производи. Младите листови од јаглика исто така се јадат, имаат благ вкус и можат да се користат во супи или чаеви. Во народната медицина, чајот подготвен од цветови и листови од јаглика се користи за ублажување на кашлица и респираторни проблеми. Исто така се користи како природен седатив и за стимулирање на мокрење. Коренот се користел во минатото за подготовка на лековити пијалоци, а денес може да се користи за правење чаеви кои помагаат во ублажување на симптомите на ревматизам и гихт. Се препорачува употреба на видовите Primula veris и Primula elatior, бидејќи тие имаат најизразени лековити својства.
Јагликите се богати со витамин Ц, калциум, калиум и бета-каротен, што ги прави корисен додаток во исхраната. Сепак, овие цветови треба да се консумираат умерено бидејќи содржат сапонини, кои во големи количини можат да предизвикаат проблеми со варењето, алергии или труење, особено кај бремени жени и доилки.
Козметичка примена
Јагликата е одлична за козметички цели поради нејзините смирувачки и хидратантни својства. Маслата и екстрактите добиени од цветовите и листовите од јаглика често се додаваат во креми, балсами и лосиони наменети за нега на чувствителна кожа, особено за состојби како што се егзема, атопичен дерматитис и иритации. Активните соединенија на јагликата помагаат во намалувањето на воспалителните процеси, ја стимулираат регенерацијата на кожата и ја одржуваат нејзината природна влажност.
Дополнително, цветовите од јаглика можат да се користат во формулациите на природни козметички препарати бидејќи им даваат на производите нежна арома и естетски привлечен изглед. Нивната употреба во козметиката често е дел од природните и органските линии на производи токму затоа што јагликите обезбедуваат ефикасна нега на кожата без агресивни хемикалии.
Јагликите се исклучително благодарни повеќегодишни растенија, но важно е да се запомни дека за какви било препарати или кулинарска употреба, користете само растенија од проверени извори.
Извор: kurir.mk
