Според Би-Би-Си, цената на суровата нафта од типот Брент се искачи на околу 115 долари за барел во среда, што е значителен скок во споредба со вторникот, кога тргувањето заврши на нешто над 110 долари.
Ова потрес на пазарот е директен резултат на статијата на Волстрит џурнал, според која американскиот претседател Доналд Трамп им наредил на своите помошници да подготват планови за продолжување на сегашната блокада на иранските пристаништа. Целта е јасна – да се изврши максимален притисок врз иранската економија сè додека Техеран не попушти.
Трамп со слика со автоматска пушка: „Бидете паметни“
Тензијата дополнително се загреа со активноста на Трамп на социјалните медиуми. Покрај објавата на неговата платформа Truth Social, каде што го повика Иран да „биде паметен што е можно поскоро“ и да потпише договор по неколкудневниот застој во преговорите, Трамп сподели и фотографија на која позира со автоматска пушка во рацете.
Таа објава, за која објавивме претходно, во дипломатските кругови се толкува како симболична потврда на стратегијата за „максимален притисок“. Во објавата, Трамп рече дека Иран „не може да се собере“, додека неговите потези на терен сугерираат дека САД нема да се воздржат од драстични мерки за да го принудат Техеран да соработува.
Ормутскиот теснец како тесно грло на светската економија
Одговорот на Техеран дојде веднаш: тие објавија дека ќе продолжат да го нарушуваат сообраќајот низ Ормутскиот теснец сè додека трае американската блокада. Цените на нафтата беснеат со недели бидејќи овој клучен морски премин е ефикасно затворен, предизвикувајќи масовни прекини во снабдувањето.
Околу една петтина од вкупните светски залихи на нафта и течен природен гас поминува низ Ормутскиот теснец. Иран драстично го ограничи превозот по нападите на САД и Израел што започнаа кон крајот на февруари, а Техеран предупреди претходно овој месец дека секој брод што се приближува кон теснецот ќе биде цел. САД одговорија со испраќање сили за пресретнување или враќање назад на бродовите што пловат кон иранските пристаништа.
Анализата на Би-Би-Си покажува дека најмалку четири брода, кои биле следени од иранските пристаништа, сепак успеале да ја пробијат американската блокадна линија. И покрај овие мали прекршувања и постојани промени на цените, нафтата е сè уште значително поскапа отколку што беше пред почетокот на конфликтот.
Блокада наместо бомби – помал ризик за Белата куќа?
„Волстрит џурнал“, повикувајќи се на американски претставници, пишува дека Трамп се одлучил за долгорочна блокада бидејќи другите опции носат премногу ризик. Имено, продолжувањето на масовното бомбардирање на Иран или целосното повлекување од конфликтот се сметаат за поопасни потези за американските интереси. Стратегијата на „стегање на јамката“ околу извозот на нафта во моментов е примарна алатка со која Трамп се обидува да го принуди Техеран да капитулира.
Од друга страна, иранските претставници тврдат дека нивната земја може да го издржи овој притисок бидејќи користи алтернативни трговски патишта. Сепак, прогнозите на Светската банка се мрачни: тие предвидуваат дека цените на енергијата би можеле да скокнат за дури 24 проценти во 2026 година, што би било највисоко ниво од почетокот на руската инвазија на Украина пред четири години. Ова ќе се случи ако најтешките нарушувања предизвикани од војната во Иран не завршат до мај.
Европските берзи паѓаат од страв од неизвесност
Како што цените на нафтата растат, европските акции паѓаат. Инвеститорите внимателно ја следат ситуацијата на Блискиот Исток и ги чекаат најновите одлуки на Федералните резерви на САД за каматните стапки. Лондонскиот FTSE 100 падна за 0,76 проценти, додека паневропскиот индекс Stoxx потона за 0,4 проценти напладне. Слични загуби беа забележани и во Франција и Германија.
Аналитичарите веруваат дека расположението на пазарот трајно се промени. „Пазарот сè повеќе се свртува кон ставот дека нема да има брз и траен мир, ниту пак Ормутскиот теснец ќе биде отворен во скоро време“, рече Арне Ломан Расмусен, главен аналитичар во „Глобал Риск Менаџмент“. Сите очи сега се насочени кон Вашингтон и Техеран, додека светот се плаши од нов нафтен шок.
Извор: vecer.mk
