Норвешка, земја позната по својата чиста електрична енергија, се соочува со зголемена потрошувачка поради растот на електричните возила и топлинските пумпи. Во 2024 година, 88,9% од сите нови возила биле електрични, а домаќинствата интензивно користат струја за греење, што ја зголемува побарувачката и создава потреба за дополнителни извори на енергија, пренесува Утро.мк.
За да одговори на ова, норвешкиот парламент во февруари 2025 година дозволи изградба на мали хидроцентрали, дури и во реки со висок степен на заштита, но само ако општествената корист е значајна. Владата истакна дека овие проекти ќе обезбедат дополнителни 0,8 TWh енергија за зимските месеци, заштита од поплави и нови извори на приходи за руралните заедници.
Во август–септември 2024 година беше пуштена во употреба малата хидроцентрала Flateland, со годишно производство од околу 47 GWh, доволно за снабдување на сите домаќинства во општината Биркенес и уште 500 дополнителни домови. Проектот е реализиран предвреме и во рамките на буџетот, со инклузивен модел на соработка меѓу локалните сопственици на земјиште, инвеститорите и општината, пренесува Утро.мк.
Паралелно, компанијата Norsk Hydro најави изградба на пумпна складишна електрана Illvatn pumped storage во западна Норвешка, во областа на Согнефјорд. Овој систем ќе складира енергија во постоечки резервоари и канали, овозможувајќи производството на струја во периоди на висок притисок во мрежата. Капацитетот од 84 GWh ќе обезбеди стабилност и флексибилност, со планиран почеток на изградбата во 2025 година и пуштање во употреба во периодот 2028–2029.
Норвешката регулатива за мали хидроцентрали во заштитени подрачја е внимателно осмислена: секој проект мора да помине двојна јавна расправа, студија за влијанија врз животната средина и мониторинг на биолошки минимум. Турбините престануваат со работа ако нивото на реката падне, а критериумите за „значајна општествена корист“ вклучуваат енергија за зимските месеци, заштита од поплави, локални приходи или искористување на постоечки канали.
Норвешка испраќа порака дека дури и најзелениот енергетски систем мора да балансира меѓу зачуваната природа и сигурното снабдување со струја. Оваа стратегија нуди поука и за Македонија, која има голем хидропотенцијал, но се соочува со конфликти околу изградба на мали хидроцентрали во заштитени подрачја. Прецизна дефиниција на јавниот интерес, строги критериуми и транспарентност може да овозможат мали хидроцентрали да носат вистинска општествена корист, обезбедувајќи енергетска независност и доверба кај граѓаните, пренесува Утро.мк.
Извор: tv21
