Универзитетскиот професор Ванчо Узунов укажува дека темата за јавниот и државниот долг веќе подолго време е претворена во политичка игра, при што и сегашната влада, како и претходните, „претерува до крајности“. Според него, клучното прашање не е само колкав е долгот, туку и каде се вложени позајмените пари и дали тие инвестиции носат поврат.
„Пари се земени. Државата е задолжена – не презадолжена – но задолжена е и ќе враќа пари коишто ги вложила погрешно“, вели Узунов.
Тој посочува има честа манипулација со податоците, при што се зборува дека јавниот долг се намалил, додека државниот се зголемил – и обратно – без да се објасни суштината:
„Се игра со тоа – јавниот се намалил, државниот се зголемил… или обратно. А всушност, тие си префрлаат пари низ претпријатија и општини, отплатуваат кредити, па зависи која ставка се брои.
Во меѓувреме, Владата објави дека јавниот долг е намален за 36 милиони евра во првиот квартал од 2025 година, достигнувајќи ниво од 57,7% од БДП. Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска и премиерот Христијан Мицкоски изјавија дека ова е најниско ниво во последните пет години.
Сепак, државниот долг во истиот период е зголемен за 31 милион евра и сега изнесува 50,1% од БДП. Од Владата уверуваат дека стратегијата е до крајот на мандатот јавниот долг да се намали под 55%, а државниот под 45%, со целосно можно снижување и под 50%, односно 40%.
Проблемот, според професорот Узунов, е што таквите бројки често не се читаат во контекст, туку се користат за дневнополитички поени. Дополнителен проблем е и фактот што проекциите на БДП, врз кои се темелат процентите за јавен долг, се засноваат на претпоставки. Според последната достапна бројка од Државниот завод за статистика (четврти квартал од 2024), БДП бележи раст од 3,2%, додека Владата во пресметките користи проекција од 5%.
Најголем товар во првиот квартал беше исплатата на еврообврзницата од 500 милиони евра и други обврски по основ на надворешен долг од вкупно 679,4 милиони евра. Тоа значи дека голем дел од тековната задолженост оди за враќање стари долгови, без продуктивен ефект во економијата.
Во дефинициите, државниот долг го опфаќа задолжувањето на државата, јавните установи и општините, но не и јавните претпријатија. Јавниот долг, пак, ги вклучува и долговите на јавните претпријатија и трговските друштва во државна сопственост – особено оние за кои е издадена државна гаранција.
Според Узунов, македонската држава не само што не инвестира продуктивно, туку и не презема мерки за долгорочна стабилизација.
ИЗВОР: racin.mk
