Во Северна Македонија, прашањето за употребата на албанскиот јазик како службен повторно предизвикува полемики. Законот за употреба на јазиците од 2018 година ја прошири официјалната употреба на албанскиот, вклучувајќи го и во институциите на централната власт, но беше критикуван како отстапување од Уставот. Иако претседателот Ѓорѓе Иванов го одби, законот беше објавен во Службен весник со потпис на претседателот на Собранието, што предизвика поделени реакции.
На последната седница на Уставниот суд, одлуката беше одложена поради отсуство на двајца судии од албанската заедница, додека третиот, припадник на турското малцинство, ја напушти седницата. Според пензионираниот професор Светомир Шкариќ, ова покажува политички притисоци. Тој истакна дека одлуката да се почека со дополнителна анализа и мислења, вклучувајќи од меѓународни експерти, е оправдана, особено во контекст на политичкиот амбиент.
Пензионираниот професор по уставно право на Правниот факултет во Скопје, Светомир Шкариќ, во емисијата „Светот и ние“ на телевизија Инсајдер рече дека е добро што одлуката засега е одложена, истакнувајќи дека еден од судиите е под голема притисок.
„Познавам еден од тие судии, Осман Кадриу, кој е одличен правник. Докторираше трудово право во Белград, беше член на Судскиот совет и е реномиран правник. Сепак, тој е под голем притисок. Верувам дека немаше да ја напушти седницата на Уставниот суд, туку ќе присуствуваше на неа, а своето несогласување со евентуалната одлука на судот можеше да го искаже со посебно мислење, кое ќе беше објавено во Службен весник. Но, се чини дека е под притисок на опозициската албанска партија и, според мене, веројатно бил принуден да ја напушти седницата за да може на некој начин да се стави во поповолна позиција. Но, тоа го става Уставниот суд во неповолна положба“, рече Шкариќ.
Политичкиот момент не е поволен за донесување таква одлука смета Шкариќ и затоа Уставниот суд со гласовите на пет судии правилно постапил во одложувањето на донесувањето на конечната одлука и ангажирањето на подготвителна седница. А, дополнително, сака да ги слушне мислењата на некои меѓународни експерти. Тоа е добро. Тоа е политичката димензија на конституционализмот.
На студентите секогаш им го кажувам ова – оценката за уставноста не е само правна категорија, не е само утврдување на усогласеноста на еден закон со Уставот, туку е и политичка категорија. Уставните судии треба да размислуваат и кога одлучуваат дали таа одлука ќе биде извршна и какви ќе бидат ефектите. Добро е што Уставниот суд под таков притисок и во таков амбиент ја одложи таа одлука и што сака да чека мислења на други луѓе, не само домашни, туку и странски експерти. Многу е веројатно дека во меѓувреме и оваа партија која врши притисок малку ќе се опушти и ќе се повлече од својот тврдокорен пристап. „Значи тоа е политички добра одлука“, нагласува проф. Шкариќ.
Шкариќ, меѓу другото, посочи дека законот од 2018 година е надвор од рамките на Уставот и предложи враќање на моделот од 2008 година, кој дозволува употреба на албанскиот јазик во општините каде што Албанците се мнозинство и во централните институции. Овој пристап, според него, би бил соодветен и одржлив, за разлика од сегашните проширувања кои ги критикува и Венецијанската комисија.
ИЗВОР: racin.mk
