Поголема сигурност во снабдувањето, повеќе можности за пристап до природен гас и пофлексибилен енергетски систем се главните придобивки што потрошувачите треба да ги добијат од поврзувањето на Македонија со гасните системи на Грција и Србија. Со интерконекторот кон Грција и подготовките за гасоводното поврзување со Србија, Номагас ја поставува инфраструктурната основа за систем што треба да биде поотпорен во услови на регионални и глобални енергетски потреси.
Оваа промена, објаснуваат од Номагас, ја менува позицијата на Македонија на регионалната гасна мапа. Земјата постепено се движи од модел во кој снабдувањето е врзано за ограничен број правци, кон систем со повеќе можности за пристап до природен гас, до регионални пазари и до различни извори на снабдување.
-Изградбата на интерконекторот со Грција и подготовките за интерконективниот гасовод кон Србија ја менуваат досегашната логика на снабдување. Од аспект на потрошувачите, во енергетиката веќе не е доволно една земја само да има пристап до енергенс. Сè поважно е од каде доаѓа тој енергенс, преку кои правци може да пристигне и дали системот има доволно флексибилност да реагира кога регионалните или глобалните услови ќе се променат – велат од Номагас.
Како оператор на магистралната гасоводна инфраструктура, Номагас станува дел од пошироката трансформација на енергетскиот систем, во кој Македонија постепено се позиционира како поврзана, транзитно релевантна и пофлексибилна земја. Со новите интерконекции се создаваат услови државата да стане дел од правец што ги поврзува јужните извори со северните пазари.
За потрошувачите, ваквите проекти најдиректно значат подобра стабилност во снабдувањето. Повеќе правци и повеќе можности за снабдување создаваат подобра основа за предвидливост, конкуренција и полесно управување со ризици.
Повеќе извори не значат само повеќе опции за набавка, туку и поголема отпорност на целиот систем. Кога една земја има пристап до повеќе правци и регионални пазари, таа е помалку изложена на ризик ако еден извор стане поскап, ако еден правец биде ограничен или ако се појават нарушувања на пазарот. За потрошувачите тоа значи посигурна основа за снабдување и поголема стабилност на системот – велат од Номагас.
За индустријата, тоа значи поголема можност за планирање на производството и трошоците. За јавниот сектор и институциите, значи посигурна основа за долгорочна енергетска политика. За домаќинствата, иако ефектите не се секогаш директни и веднаш видливи, значи систем што е поотпорен на кризи и со поголем капацитет да обезбеди стабилност во снабдувањето.
Интерконекторот со Грција е првиот голем чекор во таа насока. Според податоците на Номагас, интерконекторот меѓу Македонија и Грција ќе биде со вкупна должина од 123 километри, вклучувајќи ја македонската и грчката страна, и ќе се протега од Неа Месимвриа до Неготино, преку Гевгелија. Почетниот капацитет ќе изнесува 1,2 милијарди кубни метри годишно, со можност за проширување до 2,8 милијарди кубни метри годишно.
Оваа инфраструктура ја отвора Македонија кон грчкиот систем и кон јужните правци на снабдување, кои во последните години добиваат засилена регионална улога. LNG терминалот кај Александруполис започна со комерцијална работа на 1 октомври 2024 година и е позициониран како капацитет за диверзификација на снабдувањето во Југоисточна и Централна Европа. Во таков контекст, поврзувањето со Грција не е само билатерален инфраструктурен проект, туку влез на Македонија во поширока регионална енергетска мрежа.
Втората важна насока е планираното поврзување со Србија. Номагас се подготвува за отворање тендерска постапка за избор на проектант и изведувач на интерконективниот гасовод меѓу Македонија и Србија, кој се смета за уште една важна точка во стратегијата за диверзификација и намалување на зависноста од еден снабдувач.
Дополнителен сигнал дека проектот со Грција преминува од план во реализација е напредокот во експропријацијата. Во март 2026 беше објавено дека се завршени 96 проценти од постапките за експропријација на земјиштето долж трасата на гасниот интерконектор, со што се создаваат услови за следните активности на терен.
Новата инфраструктура се развива во соработка со европските финансиски и развојни институции. Според Европската банка за обнова и развој, инфраструктурата е „100% hydrogen ready“, што значи дека, доколку пазарот, технологијата и регулативата се развиваат во таа насока, таа може да биде дел и од пошироката енергетска транзиција.
Извор: zurnal.mk
