Иако во последниве години сè повеќе се зборува за
прегорувањето, тоа останува скриен здравствен проблем. Луѓето кои доживуваат
прегорување честопати се чувствуваат засрамено и ретко зборуваат отворено за
своите искуства.
Проценките сугерираат дека најмалку половина од светската
работна сила страда од него, но многумина сè уште се сомневаат во неговото
постоење.
Што е
прегорување?
Светската здравствена организација (СЗО) го дефинира
прегорувањето како синдром поврзан со работата што е резултат на хроничен, лошо
управуван стрес на работното место. Иако не е препознаен како дијагноза сам по
себе, прегорувањето беше вклучено во дијагностичкиот прирачник на СЗО во 2019
година. Состојбата не е нова – се проучува од 1970-тите во Соединетите
Американски Држави, што значи дека постои повеќе од 50 години.
Прегорувањето станува сè почесто бидејќи постојаниот
стрес и брзото темпо на живот стануваат норма, а луѓето поминуваат помалку
време на одмор и поврзување со другите.
Три главни
компоненти на прегорувањето
Експертите идентификуваат три клучни компоненти на
прегорувањето:
Исцрпеност – се манифестира физички, ментално и
емоционално. Симптомите вклучуваат проблеми со концентрација, ментална магла,
тешкотии при донесување одлуки, нарушувања на спиењето и постојано чувство на
замор.
Цинизам (одвоеност) – се манифестира како оддалечување од
работата, колегите, семејството и пријателите. Луѓето ја губат емпатијата,
мотивацијата и односите стануваат површни.
Неефикасност – се чувствува како пад на продуктивноста и
личната ефикасност. Резултатите од работата се намалуваат, а луѓето често се
чувствуваат неспособни да ги исполнат своите задачи.
Дополнителни симптоми може да вклучуваат чувство на
преоптовареност дури и со едноставни задачи, емоционални испади, психосоматски
тегоби, тешкотии при будење, негативни емоции кон работата, како и неможност за
планирање на идните цели.
Исцрпувањето не
е мрзеливост
Професионалната исцрпеност не е мрзеливост, ниту е само
замор. Тоа е сложен ментален проблем што директно влијае на физичкото здравје.
Луѓето со прегорување честопати не успеваат да ги
препознаат основните сигнали на своето тело – глад, жед, поспаност – и
продолжуваат да работат над својот капацитет. Со текот на времето, телото
испраќа сè посилни сигнали преку разни здравствени проблеми, додека заморот
станува постојана состојба.
Како да се
справите со прегорувањето
Експертите предупредуваат дека хроничниот стрес не е
природен за човечкото тело. Нервниот систем е дизајниран да реагира на акутен
стрес со период на закрепнување потоа. Наместо тоа, денешното темпо на живот
поттикнува постојан стрес, што придонесува за зголемена инциденца на прегорување.
Затоа е важно да се препознаат знаците на прегорување,
вклучувајќи емоционална и физичка исцрпеност, одвојување од работата и луѓето и
пад на продуктивноста. Барањето стручна помош и прилагодувањето на работните
навики се клучни за превенција и закрепнување.
Извор: vecer.mk
