Бројот на вработени во рударскиот сектор во Македонија бележи значително намалување, паралелно со падот на производството. Според податоците на Државниот завод за статистика, во август 2026 година бројот на работници во секторот рударство и вадење камен е намален за 8% во споредба со август 2025 година, додека производството во истиот период бележи пад од 10,1%.
Негативните движења во рударството се одразуваат и врз вкупните индустриски показатели. Индустриското производство во земјава во август 2026 година е намалено за 1,9% на годишно ниво, а бројот на работници во индустријата е намален за 3%.
Во услови на намалена активност на секторот, научната студија „Анализа на индустријата за критични суровини во Северна Македонија“ ги издвојува можностите што ги нудат напредните рударски проекти. Меѓу нив е и Иловица–Штука, кој авторите го вбројуваат меѓу напредните проекти во земјава.
Анализата, изработена од универзитетските професори Драги Пелтечки, Горан Јованов и Стојанче Мијалковски, наведува дека земјава располага со активни рудници во Саса, Злетово, Тораница, Бучим и Боров Дол, како и со комплексот за фероникел во Кавадарци. Покрај нив, постојат и проекти што би можеле да го прошират производствениот капацитет на рударската индустрија.
Според студијата, бакарот има значајно место во минералната економија на Македонија, а неговото вклучување во Листата на критични минерали на Европската Унија создава нови можности, но и дополнителни барања за земјите што располагаат со вакви ресурси.
Авторите истакнуваат дека развојот на рударските проекти во земјите од Западен Балкан е поврзан со повеќе предизвици. Меѓу нив се административната неизвесност за инвеститорите, недовербата на локалното население и потребата од повисоки стандарди во управувањето и заштитата на животната средина.
Во меѓувреме, Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини разгледува иницијатива за подготовка на Програма за истражување на критичните минерални суровини. На координативниот состанок со претставници на Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип и Геолошкиот завод била нагласена важноста од вклучување на научните и стручните институции во утврдувањето на приоритетите за истражување.
Податоците за производството и вработеноста го покажуваат актуелниот пад во рударството, додека научната анализа и институционалните иницијативи го отвораат прашањето за идниот развој на секторот и искористувањето на расположливите минерални ресурси.
