Случајот со млечните производи што деновиве го привлече вниманието на јавноста во Косово станува поширок, откако контролите покажаа дека зад повеќе различни брендови стои ист оператор и ист производствен објект. Токму затоа, за правилно да се разбере што се случува, важно е да се направи разлика меѓу компанијата Abrazen, млекарницата Vita и производите што на пазарот се продаваат под различни трговски марки.
Косовските институции во рамките на контролите утврдиле неправилности кај повеќе млечни производи. Четири анализирани примероци од производи што се продавале како млеко биле оценети како неусогласени, односно кај два од нив било утврдено присуство на палмино масло, а кај два недекларирано млеко во прав.
Во подеталните информации за контролите биле посочени My Cow 3,2%, My Cow UHT 3,2% и Land UHT 3,2% како производи кај кои било утврдено присуство на растителна маст. Кај Garden Milk од еден литар било наведено и присуство на недекларирано млеко во прав.
Мерките, сепак, не застанале само на овие производи.
На листата за повлекување се нашле 12 производи, меѓу кои различни пакувања Schmand 18%, Holla Dessert, Holla Barista, Holla Cooking Cream, Garden Milk, My Cow, Land, крем-сирење и бело сирење. Истовремено, ова не значи дека секој производ што се продава под брендовите Vita, My Cow, Land или Holla автоматски е спорен, мерките на косовските институции се однесуваат на конкретно идентификувани производи.
Дополнително, косовската Агенција за храна и ветеринарство утврдила дека операторот произведувал и 26 производи со растителна содржина надвор од одобрениот опфат на својата дејност. Поради тоа било наложено запирање на таквото производство до добивање на соодветно одобрение, а биле предвидени и засилен надзор и дополнителни проверки.
Во јавноста внимание привлекоа и податоците за суровините што ги увезувал операторот. Според информациите презентирани од косовското Министерство за земјоделство, во периодот од 2019 до 2026 година биле увезени околу 3,45 милиони килограми концентрирано млеко во прав и околу 1,25 милиони килограми сурутка во прав, додека за 2025 година се наведуваат 980.880 килограми палмино масло.
Овие количини сами по себе не се доказ дека суровините биле недозволено или недекларирано употребени во секој производ. За тоа се потребни проверка на производствената документација, декларациите, конкретните серии и лабораториските резултати, работа што останува во надлежност на институциите.
Од Vita, пак, реагираа дека анализите на млекото што директно се продава под нивниот бренд не покажале присуство на палмино масло. Косовските власти посочуваат дека дел од утврдените неправилности се однесуваат на други брендови и производи од истиот оператор. Затоа, случајот не треба да се поедноставува со заклучок дека секој производ поврзан со Vita е спорен.
Токму оваа ситуација носи и една поширока порака за потрошувачите во Македонија. Полиците во маркетите денес нудат голем број производи и брендови, а нивното име не секогаш веднаш открива кој ги произведува, од каде потекнуваат и што точно содржат.
Затоа вреди да се погледне декларацијата, земјата на потекло и производителот, особено кога станува збор за производи што секојдневно се наоѓаат на семејната трпеза. А ваквите случаи можеби се и добар потсетник дека покрај увозниот избор, на истите полици имаме и домашни македонски млечни производи од производители што ги познаваме, чие потекло ни е поблиско и со кои домашните потрошувачи со години градат доверба.
Додека надлежните институции ја вршат својата работа и ги утврдуваат фактите за конкретните производи, потрошувачот има една многу поедноставна можност, а тоа е да ја прочита декларацијата и информирано да одлучи што ќе стави во својата кошничка.
