Денес тешко е да се создаде нешто што веднаш ќе стане народна поговорка – освен ако не направите вистински лапсус пред илјадници луѓе. Баш тоа ѝ се случи на српската политичарка Ана Брнабиќ, и тоа во живо, на митингот „Не дамо Србију“, кој се одржа во неделата, во време кога терминот „ćаci“ стана симбол на протесите на студентите.
Наместо да ја изговори старата поговорка „Ко се мача лати, од мача и страда“, Брнабиќ рече:
„Ко се лача мати“ – реченица што веднаш предизвика лавина од реакции на социјалните мрежи и инспирираше цела нова генерација хумористични „поговорки“.
Reči su se uskovitlale i pregazile je kao krdo bizona… pic.twitter.com/ckDQcKjQMN
— ̶m̶a̶k̶s̶a̶ (@LomaXoma) April 12, 2025
На интернет експресно почнаа да се шират креации како:
„Ishtevi nisu zapunjeni“
„Kačiji mašalj“
„Zutanje je ćlato“
„Ko se late makijato“
„Ko se faće tići“
„Šutanje je zdravo“
Некои од нив звучат како пародија на постоечки поговорки, додека други се апсолутно апсурдни, но токму затоа и урнебесно смешни.
На платформата Х (поранешен Твитер), профилот FTN SE BUDI објави снимка од емисијата „PLjiŽ“, каде што сатиричарот Мићко Љубичиќ ја имитира Брнабиќ и нејзиниот обид да изговори што точно сакала да каже, со коментарот:
„Опет ратна терминологија“.
Ko se lača mati… pic.twitter.com/BKABAdvdlQ
— Neformalna grupa studenata Niša (@ngs_nis) April 12, 2025
На истиот профил беше споделена и „првата песма из ćaci bukvara“ – пародија на буквар за деца, со повик до публиката да додадат свои стихови и да учествуваат во создавањето нови, „модерни“ поговорки.
Premijera prve pesma iz ćaci bukvara, vi dopišite svoje stihove.
Ide ćaci mušicom
Lača on se mati
Na skup meni dođi
Il ču tebi dočiTrći jelen po polju
Nosi Luj Vitona
Andreja više voli
Čak i ona MadonaĆaci, ćaci, ćaci
Dođite nam svi
U našu čkolu
Zabavite se
Svi, ćaci, svi…— FTN SE BUDI (@ftn_se_budi) April 13, 2025
Коментарите на корисниците не престануваат – некои ѝ се потсмеваат на Брнабиќ, други ја гледаат ситуацијата како совршен материјал за сатира, а трети просто уживаат во новиот интернет феномен. Како што изгледа, од една грешка на говор, Србија доби цел нов речник на „поговорки“ што уште долго ќе се цитираат.
Секако подолг период се прават шеги околу квалитетот на образованието во Србија откако терминот „ćаci“ во Србија стана симболичен и широко користен во контекст на студентските протести што започнаа во јануари 2025 година. Овој израз произлезе од правописна грешка на графит испишан на ѕидот на Гимназијата „Јован Јовановић Змај“ во Нови Сад, каде што наместо „Đaci u školu“ (ученици во училиште) беше напишано „Ćaci u školu“ . Грешката брзо стана предмет на исмевање и симбол на протестите.
Južne vesti
Студентите и нивните поддржувачи почнаа да го користат терминот „ćаci“ за да ги опишат оние кои ги поддржуваат властите, особено оние кои се претставуваат како студенти, но се сметаат за платени или организирани од страна на владејачката Српска напредна странка (СНС) . Овие „ćаci“ беа често обвинувани дека не се вистински студенти, туку симпатизери на режимот кои се обидуваат да ги нарушат протестите.
Во обид да го променат негативниот контекст, властите започнаа кампања со слоганот „I ja sam ćаci!“, обидувајќи се да го претстават терминот како симбол на вредните студенти кои сакаат да учат. Сепак, оваа кампања беше пречекана со иронија и дополнително исмевање од страна на протестантите .
Така, „ćаci“ од една правописна грешка прерасна во силен симбол на отпор и критика кон владејачкиот режим во Србија.
ИЗВОР: racin.mk
