Случајот со млечните производи во Косово, каде кај дел од анализираните производи беа откриени состојки кои не биле соодветно наведени на декларацијата, отвори едно многу едноставно прашање: колку навистина знаеме што купуваме кога земаме млеко од полица?
Косовските контроли кај дел од производите утврдија присуство на растителни масти, односно палмино масло, како и млеко во прав кое не било декларирано. Кај четири неусогласени примероци што се продавале како млеко, кај два било утврдено палмино масло, а кај два недекларирано млеко во прав.
Но тука е важна една разлика. Ниту палминото масло, ниту млекото во прав сами по себе не значат дека некој производ е опасен.
Растителните масти се користат во различни прехранбени производи, а и млекото во прав има легитимна примена во повеќе категории храна. Прашањето е дали тие смеат да бидат употребени во конкретниот производ и, уште поважно, дали потрошувачот е јасно информиран дека ги има во него. Токму затоа декларацијата е многу поважна отколку што честопати мислиме.
Кога следниот пат ќе посегнеме по млеко во маркет, вреди да одвоиме неколку секунди и да погледнеме што точно е производот, кои состојки ги содржи, кој го произведува и од каде доаѓа. Корисно е да се проверат и земјата на производство, увозникот или дистрибутерот, рокот на употреба и бројот на лотот.
Особено внимание заслужува самиот назив. Не е исто дали на пакувањето пишува „млеко“, „млечен напиток“ или друг вид производ на база на млеко. Производ во кој дел од млечната маст е заменет со растителна не треба да биде претставен на начин што кај купувачот создава впечаток дека купува обично млеко.
Секако, потрошувачот не може сам да утврди што навистина има во едно пакување. За тоа постојат лабораториски анализи и институционални контроли, а надлежните институции располагаат со механизмите преку кои се проверува дали производите одговараат на она што е наведено на нивните декларации.
Случајот во Косово може да биде и корисен потсетник за македонските потрошувачи. Во време кога на една полица имаме производи од различни земји и од производители за кои понекогаш знаеме многу малку, вреди повеќе внимание да им посветиме на потеклото и производителот.
А тоа природно ја истакнува и вредноста на домашните македонски млечни производи и производители што со години се присутни на нашиот пазар. Познатото потекло, јасната декларација и довербата изградена со текот на времето можат да бидат исто толку важни при изборот како цената на производот.
Надлежните институции ќе ги прават потребните контроли, но пред полицата во маркетот изборот е наш. Понекогаш се потребни само неколку секунди повеќе за да погледнеме што купуваме, од каде доаѓа и кој го произвел.
