Украинскиот претседател Володимир Зеленски се соочи со продлабочување на кризата околу неговото воено лидерство во понеделникот откако популарниот поранешен министер за одбрана, Михајло Федоров, кого го разреши минатата недела, ја отфрли неговата понуда да се врати во владата, дополнително ескалирајќи го застојот со демонстрантите кои излегоа на улиците барајќи негово враќање во министерството и отстранување на врвниот воен командант на Украина, Александар Сирски.
Украинскиот претседател предложи во текот на викендот Федоров да се врати во државната служба со проширени овластувања, според извори запознаени со ситуацијата, објави „Фајненшл тајмс“. Но, Федоров наводно одбил, а висок украински функционер и уште две лица запознаени со ова прашање рекоа дека Федоров сакал само да се врати во Министерството за одбрана.
Во исто време, покрај барањето за враќање на Федоров, Зеленски сега е под голем притисок да назначи помлада генерација воени команданти да го заменат контроверзниот Сирски, кој се судри со Федоров околу тоа како Украина треба да ја води војната, а претседателот, не можејќи да најде начин да го реши конфликтот меѓу двајцата клучни играчи во одбраната од руската агресија, одлучи дека Федоров мора да си замине по само шест месеци на функцијата – наводно, барем според сведоците, со тешко срце.
Барањата на демонстрантите и ултиматумот, извори: „Се бара наследник на Сирски“
„Одржувањето на Сирски на функцијата сега би значело не само игнорирање на волјата на општеството, туку и деморализирање на армијата“, напиша воениот ветеран Дмитро Козјатински, еден од организаторите на граѓанскиот протест, на X, заканувајќи се со неопределен протест ако Сирски не биде разрешен оваа недела.
„Генералот мора да си оди“, рече Козјатински.
Во меѓувреме, „Киев Индепендент“ објави во понеделник попладне – кога претходно беше најавен нов собир на граѓани – дека демонстрантите му дале рок на Зеленски до петок да ги исполни нивните две барања, кои, како што изјави Козјатински за „Киев Индепендент“, беа враќање на Федоров на функцијата министер за одбрана и отстранување на Сирски од функцијата врховен командант.
Се вели дека неколку илјади луѓе се собрале на протестите во Киев во понеделник, додека помали собири се одржале и во други градови низ Украина.
По протестот во понеделник, организаторите планираат да направат тридневна пауза, изјави Козјатински за „Киев Индепендент“.
„Всушност, поставивме рок до петок за исполнување на нашите барања“, рече тој.
„Денешното собирање не е протест, туку акција фокусирана на нашите барања. После тоа, ќе има тридневна пауза до петок. Доколку нашите барања бидат исполнети дотогаш, ќе ги прекинеме протестите“, рече организаторот.
Протестите во поддршка на Федоров, кои започнаа во Киев во четврток, оттогаш се проширија во најмалку 16 градови, а демонстрантите ги прошируваат своите барања, тврдејќи дека Украина треба да прифати нов пристап кон војувањето што произлезе од иновациите на Федоров, бидејќи конфликтот со Русија влегува во клучна фаза во петтата година од целосната руска агресија.
Анкета на истражувачката фирма „Градус“ покажа дека 61 процент од Украинците се противат на отстранувањето на 35-годишниот Федоров.
Украинскиот весник објави дека одлуката за евентуалното отстранување на Сирски се очекува наскоро, можеби во следните неколку дена, според извор запознаен со ситуацијата. Владини извори изјавија дека Зеленски веќе бара кандидат да го замени Сирски, наведува „Украинска правда“.
Во меѓувреме, на Федоров – застапник на побрза модернизација на армијата, поширока употреба на беспилотни летала, високотехнолошка опрема, но и реформи фокусирани на потребите и правата на војниците – му е понудена позиција фокусирана на развој на воени технологии и надзор на модернизацијата на Министерството за одбрана, наведува украинскиот дневен весник, но според две лица запознаени со ова прашање, тој е подготвен да се врати исклучиво на функцијата министер за одбрана.
„Важно е Федоров да ги продолжи сите проекти што ги започнал“, рече еден од изворите. За време на неговиот мандат на чело на Министерството за одбрана, Федоров предводеше голем број важни иницијативи, вклучувајќи реформи и програми насочени кон зајакнување на одбранбените способности на Украина.
Одбивањето на Федоров
Фајненшл тајмс објави во понеделник дека Зеленски ги поминал изминатите четири дена на состаноци со воени команданти и политички советници, обидувајќи се да најде излез од кризата. Според извори запознаени со ситуацијата, како што објави ФТ, претседателот му понудил на Федоров висока позиција во Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, со директен пристап до претседателот и овластување за надгледување на одбранбените иновации и воените реформи.
Според тој договор, Федоров би ги надгледувал програмите за развој на одбранбената технологија и напорите за зголемување на производството на оружје со долг дострел, што ќе му овозможи да продолжи да ги промовира реформите надвор од Министерството за одбрана и воениот команден ланец. Тој, исто така, би работел на привлекување странски инвестиции во одбранбената индустрија на Украина.
Според изворите, Зеленски и Федоров одржале шестчасовен состанок во текот на викендот, а претседателот е во речиси секојдневен контакт со поранешниот министер откако го разреши во четврток. Зеленски наводно му понудил неколку алтернативни позиции наместо враќање во Министерството за одбрана, но Федоров ги отфрлил.
„Тој има многу силна преговарачка позиција во моментов“, рече извор запознаен со разговорите меѓу Федоров и Зеленски.
„Тој сака само едно – да биде вратен во Министерството за одбрана. И знае дека поголемиот дел од општеството е на негова страна.“
Ситуацијата околу Федоров дополнително ја комплицира дилемата со која се соочува Зеленски во врска со иднината на врховниот командант Сирски. Промената во военото раководство би можела да го наруши функционирањето на институцијата клучна за одбраната на Украина во време кога Русија ги засилува воздушните напади.
Од друга страна, игнорирањето на барањата за промени би можело дополнително да го отуѓи Зеленски од јавноста, која постојано го принудуваше политичкото раководство да се предомисли во текот на годините преку масовни протести.
Покрај тоа, 60-годишниот Сирски е близок сојузник на Зеленски и, според луѓе запознаени со нивниот однос, постојано ги усогласувал воените планови со желбите на претседателот.
„Важно е да се процени нашата понатамошна стратегија… и како можеме да ја принудиме Русија да ја заврши оваа војна со праведен мир за Украина и со загарантирана безбедност“, рече Зеленски во неделата, сугерирајќи дека промената на врвот на војската може да биде неизбежна.
Меѓу воените лидери со кои се сретна украинскиот претседател за време на викендот беа Михаило Драпати, командант на Здружените сили на вооружените сили на Украина; Володимир Хорбатјук, заменик-началник на Генералштабот; и Олех Апостол, командант на Воздухопловните десантни сили. Според извори запознаени со ситуацијата, тројцата се сметаат за можни кандидати за функцијата врховен командант.
Зеленски се сретна со Драпати и други воени лидери
Според „Украинска правда“, Зеленски објави дека во понеделник повторно се сретнал со Драпати и Хорбатјук, а му се придружил и Андриј Билецки, командант на 3-тиот армиски корпус. За време на состанокот со Хорбатјук, тие разговарале за одбранбената стратегија на Украина и деталите за соработката со меѓународните партнери. Зборувајќи за состанокот со Драпати, Зеленски рече дека разговарале за „голем број прашања“. Ихор Оболенски и Денис Прокопенко се сретнале и со украинскиот претседател. Ова се шестмина од најпознатите и најпочитуваните украински воени команданти, а „Киев Индепендент“ објави дека многу демонстранти се залагаат за 44-годишниот Драпати.
„Важно е искуството на сите компоненти на украинските одбранбени сили да се примени на координиран и координиран начин… Одржав состанок со Андриј Билецки. Како и секогаш, неговиот извештај за ситуацијата на бојното поле беше темелен. Исто така, го ценам неговата поширока проценка на перспективите на Украина на бојното поле и стратегијата на нашите понатамошни дејствија“, напиша Зеленски на Твитер, како што објави Украинска правда.
Неколку високи украински функционери и луѓе блиски до воените кругови во меѓувреме објавија растечка поддршка за унапредување на помладите офицери, чии кариери беа обликувани од војната против Русија, а не од советската воена традиција, аргумент што го изнесоа критичарите на стилот на војување на генерал Сирски. Нивните застапници веруваат дека ваквите команданти се подобро прилагодени на новите околности што го менуваат начинот на водење војна, вклучувајќи го брзиот развој на војувањето со беспилотни летала, децентрализираното донесување одлуки и потребата од побрзо прилагодување на бојното поле.
Западните партнери, исто така, го повикаа украинскиот претседател што е можно поскоро да ги реши прашањата поврзани со военото раководство. „Ние сме вашиот главен финансиер и ни треба стабилност“, рече еден западен функционер кој го поддржува Киев. „Ни требаат луѓе што ги познаваме, им веруваме и со кои можеме ефикасно да соработуваме“, рече тој, наведува FT.
Сирски проговори: „Михаил, се извинувам, не знаев дека сме во конфликт“
Во меѓувреме, самиот Сирски проговори јавно за прв пат во понеделник. Врховниот командант на вооружените сили на Украина му се извини на поранешниот министер за одбрана Михаил Федоров во колумна објавена од „Војска“, велејќи дека не сфатил дека има конфликт меѓу нив.
„Бев изненаден кога дознав дека министерот и јас сме во конфликт. Го сметав нашиот однос за професионален, со тешки прашања и различни позиции. Токму така треба да биде меѓу две институции за време на голема војна… Ако навредив некого на кој било начин: Михаил, се извинувам. Можам да бидам строг. Но, ве молам, и сите што сега ја следат оваа приказна со таква фасцинација – да се фокусираме не на личните работи, туку на пошироката слика. На победата“, напиша Сирски, како што објави „Украинска правда“.
Сирски, исто така, рече дека сведувањето на оваа војна на конфликт меѓу двајца луѓе е „најголемата услуга што можеме да му ја направиме на непријателот“. Тој исто така додаде дека обвинувањата дека му недостасува стратегија се неосновани бидејќи, како што рече, стратегијата му се соопштува на врховниот командант, додека нејзините резултати можат да се видат на бојното поле.
„Во армијата сум повеќе од 40 години. Јас сум војник – не му поставувам ултиматуми на мојот претпоставен, ниту командувам со трупи преку апликации за пораки. Армија од милион луѓе не се води преку WhatsApp. Се командува преку штаб, наредби и одговорности на командантите на терен“, рече, меѓу другото, Сирски.
Тој исто така истакна дека ги создал Силите за беспилотни системи, но дека „не може да префрли армија од милион на беспилотни летала за два месеци“.
Сирски, исто така, рече дека сведувањето на оваа војна на конфликт меѓу двајца луѓе е „најголемата услуга што можеме да му ја направиме на непријателот“. Тој, исто така, додаде дека обвинувањата дека нема стратегија се неосновани бидејќи, како што рече, стратегијата му се пријавува на врховниот командант, додека нејзините резултати може да се видат на бојното поле.
„Служам во армијата повеќе од 40 години. Јас сум војник – не му поставувам ултиматуми на мојот претпоставен, ниту командувам со трупи преку апликации за пораки. Армија од милион луѓе не се води преку WhatsApp. Се командува преку штаб, наредби и одговорности на командантот на терен“, рече Сирски, меѓу другото.
Тој, исто така, истакна дека ги создал Силите за беспилотни системи, но дека „не може да префрли армија од милион на беспилотни летала за два месеци“.
Буданов се огласи: „Ве слушнавме, функционира, останете смирени“
Кирило Буданов, шефот на кабинетот на претседателот Зеленски, рече дека го слушнале гласот на јавноста и дека „ќе има резултати“ за време на серија состаноци меѓу претседателот и воените команданти.
„Ситуацијата околу неодамнешните внатрешни промени предизвика силни емоции. Ги разбирам луѓето што го изразуваат својот став. Грижата е силата што ја држи нашата држава заедно сите овие години. Јавноста беше слушната… Функционира. Ќе има резултати“, објави Буданов, кој е исто така популарен кај јавноста, на социјалните медиуми.
Тој, исто така, ги замоли граѓаните да останат смирени. „Дискусијата е нормална работа за слободна земја“, напиша тој. „Ги повикувам сите да не се свртуваат едни против други. Непријателот внимателно го следи секој наш внатрешен спор, чекајќи да започнеме војна едни со други. Им велам директно на нашите непријатели – нема да го добиете она што го сакате“, рече Буданов.
Извор: vecer.mk
