По десет години подготовки, конечно е тука. Светското првенство во 2026 година, најголемото досега, е пред нас: спектакл од 48 екипи, 104 натпревари во 16 градови и три земји, кој започнува денес во Мексико Сити. Во следните пет и пол недели, светот ќе биде во фудбалска лудост.
Турнирот некогаш беше опишан како „најголемиот спектакл во светот“, но за изданието во 2026 година, дури ни тоа не звучи доволно грандиозно. Претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, го нарече турнирот во Соединетите Американски Држави, Канада и Мексико „едноставно најголемиот настан што човештвото некогаш го видело или некогаш ќе го види“, пишува The Athletic.
Пет милиони гледачи и три милијарди долари приходи
Секако, турнирот не може да се спореди со други светски настани во однос на вистинското значење, но неговиот културен и економски дострел е неоспорен. ФИФА очекува вкупниот број на гледачи на стадионите да надмине пет милиони и да генерира околу 3 милијарди долари приходи, четири пати повеќе од приходите од последното Светско првенство за мажи во Катар во 2022 година. Исто така, постои огромна глобална публика.
ФИФА тврди дека шест милијарди луѓе, речиси три четвртини од светската популација, ќе го следат турнирот на некаков начин. Ќе се гледа трескавично не само во 48-те земји учеснички, туку и во Кина, Индија и на други места, каде што шансата да се видат Лионел Меси и Кристијано Роналдо на најголемата сцена за последен пат – но и Ламине Јамал и Дезире Дуе за прв пат – ќе биде неодолива. Како што рече Инфантино во последните месеци: „Светот ќе застане“.
Зошто фудбалот е толку популарен?
Очигледното прашање за многумина во овој момент е: „Зошто?“ Фудбалот е игра со малку голови. Му недостасува брзината и акцијата од кош до кош како кошарката или суровата моќ на американскиот фудбал. Светското првенство во 2022 година имаше седум натпревари без голови и просек од 2,69 гола по натпревар, што звучи скромно сè додека не дознаете дека тоа бил турнирот со најмногу постигнати голови од 1994 година.
Во својата суштина, привлечноста на фудбалот лежи во неговата универзалност. Тој е едноставен и достапен на начин на кој повеќето тимски спортови не се. Во секој даден момент, на игралиштата, плажите или бетонските терени во кој било град во светот, луѓе од сите облици и големини, млади и стари, богати и сиромашни, шутираат топка наоколу. Минувачите честопати ќе застанат и ќе гледаат, тајно надевајќи се дека топката ќе излезе надвор од границите за да можат да ја вратат во игра.
Убавина и покрај сè
Но, ако ја игнорирате грдата страна, кукавичките администратори, перењето на спортскиот углед и експлоатацијата на навивачите, сè уште има убавина што може да се најде. Русија 2018 го донесе озлогласеното пријателство Путин-Инфантино, но и славните победи на Јужна Кореја и Мексико над шампионите Германија, Килијан Мбапе како се пробива низ аргентинската одбрана и ноќната забава на московската улица Николскаја.
Катар 2022 беше проблематично на многу начини, но фудбалот честопати беше возбудлив. Финалето, класика помеѓу Аргентина на Меси и Франција на Мбапе, го гледаше глобална телевизиска публика од околу 1,5 милијарди.
На највисоко ниво, привлечноста на фудбалот е самоодржлива. Колку е поголем влогот, толку е поголемо значењето. Постои причина зошто, ако и кога ќе се постигне гол на првиот натпревар помеѓу Мексико и Јужна Африка, телевизиските режисери ќе се фокусираат на сцени на агонија и екстаза на теренот и на трибините на стадионот Ацтека.
Тие сурови емоции и моменти на споделено искуство, толку тешко да се најдат во поделено општество, ќе одекнат низ целиот свет во наредните недели, зближувајќи семејства, заедници и цели нации, обединувајќи ги во надеж, радост и, секако, очај.
Од Босна и Херцеговина до Курасао
Ова важи не само за фудбалските сили како Бразил, Аргентина и Германија, туку и за нации толку разновидни како Босна и Херцеговина, Јапонија, Узбекистан, Саудиска Арабија, Јордан, Мароко, Зелен ’Рт, ДР Конго, Нов Зеланд, Панама и Курасао, кои со население од околу 156.000 станаа најмалата нација што некогаш се квалификувала за Светското првенство.
Во сабота навечер во Фоксборо, Шкотска, играјќи на своето прво Светско првенство од 1998 година, ќе се соочат со Хаити, чие единствено претходно учество беше во 1974 година. Хаити е една од најсиромашните земји во светот, во канџите на политичка и хуманитарна криза. Како што изјави Џејкоб Херард, Хаиќанец од Њујорк, за „Атлетик“: „Ништо не може да нè обедини како фудбалот“.
Тоа беше темата на подкастот „Светско првенство и војна“, каде што дефанзивецот на ДР Конго, Самуел Мутасами, рече дека стигнувањето до Светското првенство е „награда за конгоанскиот народ кој страдал и сè уште страда“ поради конфликт и сиромаштија. „Тоа е малку радост“, рече тој. „Причина за насмевка“.
Историја на големи изненадувања
Светското првенство е познато по своите изненадувања. Од американскиот аматерски тим што ја шокираше Англија во 1950 година, до победите на Северна Кореја над Италија во 1966 година, Алжир над Западна Германија во 1982 година, Камерун над Аргентина во 1990 година, Сенегал над Франција во 2002 година.
Потоа Костарика над Италија во 2014 година, Јужна Кореја над Германија во 2018 година и Саудиска Арабија над Аргентина во 2022 година – немаше изненадувања.
Магијата продолжува
Светското првенство не е, да ја употребиме грубата фраза на Инфантино, „104 Супербоули“. Некои натпревари ќе бидат тешки за продажба, не само на глобална публика, туку и на локалните жители кои ќе се прашуваат зошто, на пример, натпреварот Јордан – Алжир во Сан Франциско вреди минимална цена од 140 долари за билети.
Стигна до точка каде што дури и Трамп, информиран дека билетите за отворањето на натпреварот на САД против Парагвај чинат 1.000 долари, им рече на новинарите: „Искрено, ни јас не би платил толку“. Неизбежно, Инфантино ќе го нарече најдоброто Светско првенство досега, исто како и изданијата во 2018 и 2022 година.
Но, колку и да изгледа поинаку, ова не е игра на Инфантино и ФИФА. Светското првенство е многу поголемо од нив. Во однос на глобалното влијание, социјално, културно и економски, ништо не може да се спореди со Светското првенство.
Како што пишува Џонатан Вилсон во својата книга „Моќ и слава: Нова историја на Светското првенство“, натпреварувањето ја преживеа поврзаноста со фашистичкиот режим на Бенито Мусолини во 1934 година и воената хунта на Аргентина во 1978 година, и ќе преживее што и да донесат наредните недели. Светот ќе биде воодушевен, како што отсекогаш бил.
И некои од нас повторно ќе се чувствуваат како деца, восхитувајќи се на Меси, Мбапе и Јамал на начинот на кој некогаш им се восхитувавме на Зико, Мишел Платини и Марадона. „Што и да се случи друго, колку и да е корумпирана институцијата на Светското првенство“, пишува Вилсон, „магијата продолжува“.
Извор: vecer.mk
