По три години шепотење наместо бучење од индустриските хали, германската економија конечно почнува да дише подлабоко. Паралелно се лади инфлацијата – германскиот потрошувач дава знак дека е подготвен повторно да отвори паричникот, а тоа најмногу ги радува малите извозно ориентирани економии по должината на Дунав и Балканот.
Македонија и германскиот пулс: срцето бие на два фронта
- Извозот како главен кантар
Речиси секое второ евро што Македонија го заработува од извоз доаѓа од германски купувачи. Најчестиот пат е едноставен: од линијата во Штип или Кавадарци – каде се плетат кабли, се вградуваат катализатори и се лепат електронски сензори – до погоните на BMW, Mercedes или Volkswagen. Ако Германците скратат нарачки, македонските погони веднаш чувствуваат тивки промени, скратена втор или трета смена, па дури и пролонгирани нарачки. - Инвестициите – подлабоки од статистиката
Над две стотини милиони евра германски капитал седи во технолошко-индустриските зони, но ефектот не е само во бројката. Раководители во овие фабрики велат дека секоја нова машина, секој сертификат за квалитет, ја крева целата локална еко-средина: добавувачите мора да станат попрецизни, стручното образование се ориентира кон практични модули, а младите инженери гледаат причина да останат дома.
Што може – и треба – да направи Македонија?
- Да ја зачува тековната конкурентност
Стабилно снабдување со енергија и непрекината логистика се темелите. Сè додека секои неколку зими стравуваме од поскапена струја или од половина ден блокирани камиони на Табановце, германските партнери ќе калкулираат ризик. - Да оди подлабоко во ланецот на вредност
Каблите се добра стартна позиција, но не треба да бидат таванот. Електронските контролни единици, батериски модули, дизајн-центри за е-мобилност – тука маржата е поголема, а платите повисоки. - Да се храни индустријата со луѓе, не само со субвенции
Ако техничките училишта станат вистински партнери на фабриките, а факултетите креираат дуални програми со германски фирми, младите ќе гледаат перспектива без авиобилети во правец на запад. - Да го скрати патот низ административните лавиринти
Брза дозвола, јасни правила, предвидлива политика. Секако, никој инвеститор не брка само субвенција; брка сигурност дека ќе може да работи без ненадејни бирократски ќорсокаци.
Замислете го Драган, оператор во една од фабриките во ТИР-зона. Кога слуша дека „Германија расте“, тој преведува: можеби ќе има повеќе смени, можеби нова плата, можеби шанса за сертификација што ќе му ја зголеми вредноста. Но истиот Драган знае дека ако прекине струјата, лентата застанува; ако патот се затвори, деловите чекаат на граница; ако неговиот син реши да замине во Словенија, нема кој утре да ги опслужува машините.
Така, германскиот ветер е реален и силен – доволен да ги наполни македонските едра. Но кормилото, јажето и навигацијата се наши. Ако ги држиме цврсто и гледаме напред, брановите од Балтикот до Вардар ќе нѐ турнат кон побрз и подостоинствен раст. Ако не, ќе гледаме како другите бродови го користат истиот ветер, а ние остануваме на место.
Со други зборови: Германија можеби ја пишува партитурата, но мелодијата – и гласноста – ги одредува Македонија.
ИЗВОР: racin.mk
