Како нов лидер на владејачката Лабуристичка партија, Енди Барнам стана 59-ти премиер на Обединетото Кралство на 20 јули.
Барнам, кој има 56 години, доби широка поддршка во Лабуристичката партија за преземање на лидерската позиција по оставката на Кир Стармер.
По 14 години опозиција, Лабуристичката партија оствари убедлива победа на изборите во јули 2024 година, при што Кир Стармер ја презеде функцијата влада на Велика Британија.
Сепак, во текот на изминатите две години, Стармер се соочи со голем број предизвици и на домашен и на меѓународен план, а неговиот пад започна со убедлив пораз на локалните и регионалните избори во Англија, Шкотска и Велс во мај.
Барнам, долгогодишен политичар и до неодамна градоначалник на Манчестер, беше избран за нов лидер на Лабуристичката партија на 17 јули, што му го отвори патот да стане британски премиер – седми во последните 10 години, а воедно и петти во последните четири години.
„Мораме да се подобриме“, рече Бернам пред Даунинг стрит број 10 во Лондон, седиштето на британскиот премиер.
Тој најави дека подоцна оваа година, во својот прв говор како премиер на Велика Британија, ќе презентира десетгодишен план за земјата.
„Овој момент ќе биде пресвртница за Велика Британија“, рече тој, ветувајќи дека ќе го намали бездомништвото и ќе изгради повеќе јавни станови.
Новиот лидер на Лабуристичката партија, Енди Барнам, стана нов британски премиер
Барнам стана лидер на владејачката, центристичка Лабуристичка партија во Велика Британија, откако Стармер поднесе оставка – што го направи премиер со најкраток стаж во историјата од Лабуристичката партија – поради притисок одвнатре во партијата и пад на анкетите.
Барнум е поранешен градоначалник на Манчестер. Првпат беше избран во Долниот дом на Парламентот во 2001 година.
Во владата на премиерот Тони Блер, тој беше државен секретар во Министерството за внатрешни работи, а потоа Гордон Браун прво го назначи за државен секретар во Министерството за финансии, а подоцна и за министер за култура и министер за здравство.
Барнам веќе се кандидираше за претседател на Лабуристичката партија во 2010 и 2015 година.
Барнам веќе се кандидираше за претседател на Лабуристичката партија во 2010 и 2015 година. Во 2017 година, тој го напушти Вестминстер за да стане градоначалник на пошироката област на Манчестер, која има околу 2,8 милиони жители.
Оттогаш, тој беше потврден на таа позиција уште два пати, последниот пат со речиси две третини од освоените гласови.
Критичарот на Брегзит се опишува себеси како застапник на „социјализам кој е пријателски настроен кон економијата“.
За време на пандемијата на коронавирусот, Барнам имаше забележителен конфликт со тогашниот премиер Борис Џонсон. Тој побара поголема финансиска поддршка за бизнисите и вработените во регионите погодени од мерките за заклучување, што му го донесе прекарот „Крал на северот“.
Барнам првенствено го критикува својот партиски колега Стармер за намалувањето на социјалните бенефиции. Сепак, какви конкретни политички приоритети би поставил на негово место засега останува во голема мера непознато.
Кој е Енди Барнам?
Барнам е длабоко вкоренет во поранешната рударска и индустриска област на северна Англија. Роден е во 1970 година во Ајнтри, во близина на Ливерпул, а пораснал во Калчет. Неговиот татко бил телекомуникациски техничар, а неговата мајка била медицинска сестра во лекарска ординација. На 14-годишна возраст, под влијание на штрајкот на рударите во 1984/85 година, се приклучил на Лабуристичката партија.
Додека студирал англиска книжевност на Кембриџ, повремено се чувствувал како натрапник.
Во деведесеттите години, тој бил дел од музичкото и младинското движење „Медчестер“. До ден-денес, тој е навивач на фудбалскиот клуб Евертон. Неговата сопруга е од Холандија, а двојката има три деца. На десната надлактица има тетоважа од пчела работничка, симбол на трудољубивост и солидарност.
По терористичкиот напад во 2017 година, пчелата станала симбол на заедницата и упорноста на жителите.
Прво, повици до Трамп и Зеленски
Пред да оди на прием кај кралот Чарлс во Бакингемската палата, кој формално му даде овластување да формира нова влада, Бернам рано наутро посети засолниште за бездомници во Викторија, централен Лондон, како сигнал за тоа што ќе биде еден од неговите приоритети.
Во разговор со новинарите, тој рече дека намалувањето на бездомништвото бара од сите да „здружат сили“.
Потсетувајќи на шемата „Сите внатре“ започната за време на пандемијата Ковид-19, тој рече: „Го направивме тоа тогаш, можеме да го направиме и сега“.
Тој рече дека неговите први телефонски повици како премиер ќе бидат до американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски, велејќи дека поддршката на Велика Британија за Украина ќе биде „цврста и решителна“.
Збогувањето на Стармер: „Заминувам горд и со насмевка“
„Мојата работа е завршена“, рече Стармер во прошталниот говор пред Даунинг стрит во Лондон.
„Заминувам со достоинство, си заминувам со насмевка и си заминувам горд на сè што постигнавме“, изјави Стармер, кој беше премиер две години, пред собраните на Лабуристичката партија.
Тој рече дека ја предводел Лабуристичката партија од „историски пораз“ до убедлива победа на изборите во 2024 година, дека „Велика Британија сега е посилна и пофер земја“ и рече дека Енди Бернам ќе ја има неговата целосна поддршка.
Барнам прв Енди на Даунинг стрит 10
Барнам нема да биде првиот Ендру на Даунинг стрит 10.
Пред него, во 1922 година, таму беше Ендру Бонар Ло.
Но, ќе биде прв Енди.
Неговиот политички бренд се базира на пријателство и пристапност, а слоганот „гласајте за Енди“ му донесе голем успех на изборите во претходните години.
Тој ќе биде и првиот северњак што ќе биде премиер по Харолд Вилсон во 1960-тите и 1970-тите.
По Вилсон, некои премиери имаа северноанглиски корени, но ниту еден од нив не ја играше таа карта како Барнам.
Тој уживаше во прекарот „Крал на северот“, кој го доби откако одржа моќен говор во 2020 година, велејќи дека Манчестер, чиј градоначалник беше, нема да прифати никакви понатамошни ограничувања наметнати од пандемијата на коронавирусот.
Од пратеник до градоначалник на Манчестер
По дипломирањето, се занимавал со новинарство, работејќи за професионални списанија, вклучувајќи ги „Танк Ворлд“ и „Пассејнер Ворлд Менаџмент“.
Во раните дваесетти години, тој почнал да се пробива во политиката, работејќи како помошник на покојната Теса Џоуел, тогашна британска пратеничка, која подоцна ќе служи како министерка во владите на Тони Блер и Гордон Браун.
Бернам брзо се искачил во рангот, станувајќи специјален советник на министерот за култура Крис Смит, пред да биде избран за пратеник за неговиот роден град Ли, Голем Манчестер, во 2001 година.
Прво бил помлад министер под Тони Блер, но се приклучил на кабинетот како главен секретар на Министерството за финансии, а подоцна и како секретар за култура и здравство во владата на Гордон Браун.
Бернам бил исмејуван како државен секретар за култура, медиуми и спорт на комеморацијата по повод 20-годишнината од трагедијата во Хилсборо.
Во 1989 година, 27 навивачи на Ливерпул биле убиени во општи немири на стадионот.
Критиките и исмејувањето го поттикнаа Бернам да го покрене прашањето во владата, придонесувајќи за започнување на втора истрага за трагедијата.
Во 2010 година, кога Гордон Браун поднесе оставка по поразот на Лабуристите на изборите, Бернам се кандидираше за лидер на партијата.
Тој беше четврти од пет кандидати, но во следните пет години изгради популарност меѓу членството на партијата.
Пет години подоцна, тој повторно се обиде, но потоа беше поразен од Џереми Корбин.
Тој беше член на владата во сенка, како министер за внатрешни работи, иако беше широко виден како член на централно-десниот дел од партијата на Блер.
Ставовите на Барнам се движеа сè повеќе кон лево, поддржувајќи ја национализацијата на водата и енергијата.
Тој не беше еден од оние што поднесоа оставка во 2016 година во знак на протест против начинот на кој Корбин ја водеше владата и земјата.
Наместо тоа, тој се повлече во 2017 година за да се кандидира за градоначалник на Голем Манчестер.
Барнам ги доби изборите со повеќе од 60 проценти од гласовите, а во 2010 година повторно ја доби довербата на гласачите – овој пат уште повеќе.
„Крал на северот“
Како градоначалник, тој доби пофалби за промените во транспортниот систем во регионот.
Под негово водство, Голем Манчестер беше првата област во Англија надвор од Лондон што го врати јавниот автобуски превоз под градска контрола, интегрирајќи го со други видови транспорт под брендот „Bee Network“.
Тој, исто така, вети дека ќе го искорени бездомништвото до 2020 година, но не ја исполни таа цел.
Неговиот углед и популарност дополнително се зголемија за време на пандемијата на ковид-19, кога ја обвини конзервативната влада дека се однесува кон северот на Англија со „презир“ поради регионалните ограничувања на карантинот.
Овој конфликт му го донесе прекарот „Крал на северот“.
Барнам продолжи да ја „мери“ лидерската позиција во партијата.
По мајските избори, на кои лабуристите беа убедливо поразени во Англија, Шкотска и Велс, столчето на Кир Стармер почна да се тресе, а името на Енди Бернам се споменуваше сè повеќе меѓу лабуристите.
Покрај тоа, Стармер беше критикуван поради случајот со осудениот сексуален престапник, Американецот Џефри Епштајн, со кого лордот Питер Манделсон беше исто така близок.
А Манделсон штотуку беше назначен од Стармер за британски амбасадор во Соединетите Американски Држави.
Потоа Манделсон поднесе оставка од функцијата пратеник од Лабуристичката партија во Домот на лордовите, горниот дом на британскиот парламент.
Притиснат од распространетото незадоволство во партијата, Стармер поднесе оставка во јуни 2026 година.
Ова му го отвори патот на Барнам, кој се појави како најсериозен кандидат, да го наследи.
Која е сопругата на Барнам?
Таа беше опишана како „најжешката девојка на колеџ“ кога почна да се забавува со Енди Барнам.
Повеќе од три децении подоцна, Мери-Франс ван Хил со својот сопруг Енди ќе се преселат на Даунинг стрит и ќе ја преземат една од најмоќните неофицијални улоги во владата – сопруга на премиерот.
Ван Хил, родена во Холандија, позната и како Френки, ја запознал Барнам кога се запишала на колеџот Фицвилијам, Универзитет во Кембриџ во 1989 година.
Тој бил во втора година студирајќи англиска книжевност, а поранешниот предавач на Барнам, Џон Мулан, напишал во „Тајмс“ дека другите студенти мислеле дека тој е најсреќен кога почнале да се забавуваат.
Ван Хил е роден во јануари 1970 година, истиот месец како и Барнам, и пораснал во Холандија и Белгија пред да се пресели во Велика Британија.
Таа имала чудно барање во раните денови од нивната врска, кога го прашала Барнам дали сака да биде во ТВ-шоуто за запознавање „Средба на слепо“ – и тој се согласил.
Ван Хил и Барнам го добија своето прво дете, Џими, во март 2000 година, што, рече Барнам, ги поттикна да се венчаат по години заедно.
„Мислам дека е подобро за децата кога нивните родители се во брак“, изјави Бернам за „Дејли Телеграф“ во 2007 година.
„Малку сум старомоден, иако морам да признаам дека Џими, мојот најстар син, беше на нашата свадба, па затоа сум старомоден само до одреден степен.“
„Кога мојата сопруга првпат забремени, тоа беше целосен шок. Мојата прва помисла беше: „О, Боже, ќе мора да се венчаме“.“
Нивните ќерки, Роузи и Ени, се родени неколку години подоцна, додека двојката живееше во Манчестер.
Роузи и Џими работат за бренд за пијалоци и на Кралскиот колеџ за медицински практичари, додека Ени штотуку дипломирала на Универзитетот во Кардиф.
Извор: vecer.mk
