Срѓан Керим за Индекс: Сето ова Путин го најави пред 15 години

9 mins read

Срѓан Керим е еден од најпочитуваните дипломати од регионот во Европа и светот. Керим е македонски и хрватски државјанин, а во интервју за Индекс коментира дека инвазијата на Путин на Украина ќе влијае на односите во источното соседство на Хрватска, а со тоа и на Хрватска.

Керим е роден во Скопје во 1948 година. По основното и средното образование во Скопје и Минхен, дипломирал на Економскиот факултет во Белград, каде што докторирал во 1982 година.

Во 1980-тите бил државен секретар за надворешна трговија на Сојузна Република Македонија, а потоа и портпарол на Југословенскиот сојузен секретаријат за надворешни работи. Во 1990-тите беше македонски амбасадор во Германија. Од 2000 до 2001 година беше министер за надворешни работи на Македонија, а до 2003 година амбасадор на Македонија во Обединетите нации. Кулминација на неговата кариера беше неговото претседавање со 62-та сесија на Генералното собрание на Обединетите нации од 2007 до 2008 година. Керим исто така е хрватски државјанин и живее во Опатија со неговата сопруга.

Неодамна изјавивте дека Западен Балкан не може да биде мирен во оваа ситуација затоа што односите на големите сили сега ќе бидат уште повеќе нарушени на оваа област. Што правиме тогаш?

Војната што сега се води во Украина е, така да се каже, на нашите граници. Европа е мала. Предниот дел е премногу блиску до нас. Имаме ситуација кога некои земји од регионот се членки на НАТО, а некои не се. Она што сега се случува е целосен колапс на меѓународниот систем што го знаеме со децении. Руската инвазија на Украина ги прекрши петте принципи на Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ): принципите на суверена еднаквост на државите, територијален интегритет, суверенитет, неповредливост на границите и забрана за употреба на сила за наметнување на сопствените политички интереси. Се враќаме во времето кога секоја сила имаше своја зона на интерес и во неа беше дозволено да прави што сака. Не смееме да дозволиме нашиот регион да стане ловиште на големите сили.

Кој е најголемиот фактор на нестабилност во регионот?

Ја имаме Република Српска, чиј лидер Милорад Додик постојано го доведува во прашање интегритетот на БиХ. Додик јавно ја демонстрира својата солидарност и сојузништво со Русија.

Србија одамна го формираше својот официјален став…

Добро е што Србија со својот фудбалски речник згазна на топката. Со оглед на нејзината позиција, реакцијата на Србија е умерена. Таа не се приклучи на санкциите против Русија, но го поддржуваше територијалниот интегритет на Украина. Ова важи и за БиХ, бидејќи клучно е Србија и Хрватска да бидат првата бариера за секој обид за нарушување на територијалниот интегритет на БиХ. А за БиХ да не пропадне одвнатре, сите, вклучително и високиот претставник Кристијан Шмит, мора да се потрудат да го дисциплинираат Додик и оние што мислат како него. Додик сега мора да престане да си игра со судбината на БиХ, бидејќи тоа може да го дестабилизира целиот регион.

Како може да се спречи ова?

Сите мораме да бидеме внимателни бидејќи сè што Путин направи во Грузија, Казахстан и сега Украина сугерира дека мора да го спасиме нашиот регион од такви операции. Единствениот начин на кој тоа може да се случи е Европската Унија да сфати дека ова е пресвртница и да донесе државна одлука која брзо би го интегрирала Западен Балкан во себе.

Хрватскиот претседател Зоран Милановиќ му рекол на Додик дека е партнер и дека секој што гласал за санкции против Додик е предавник кој работи против хрватските интереси. Дали тоа ќе се промени по последните настани?

Не би сакал да го коментирам претседателот Милановиќ. Но, можам да кажам дека Додик е еден од тројцата членови на Претседателството на БиХ и со него треба да се разговара, како и со другите двајца членови. Но, во разговорите на Хрватска со Додик, важно е да му се даде до знаење кои се границите што тој не смее да ги помине. Кон Додик треба да се биде јасен и одлучен. За Хрватска е многу важно да зборува во еден глас за такви работи. Секоја разлика може да се злоупотреби, како што ни покажа Путин играјќи на разликите меѓу Германија, Италија… Кога се во прашање хрватските национални интереси, тогаш официјален Загреб мора да зборува во еден глас, а стабилноста на БиХ е витален стратешки интерес на Република Хрватска, кој и да е претседател или премиер.

Што е со Црна Гора и Косово?

Што се однесува до Црна Гора, клучната одлука на Мило Ѓукановиќ беше навреме да ја внесе земјата во НАТО. Ако денес Црна Гора не е во НАТО, тогаш дестабилизацијата во регионот би била уште поголема, ќе имавме драма и во БиХ и во Црна Гора. Што се однесува до Косово, таму има американски војници и нема причина за загриженост бидејќи Русија не сака никаде да влезе во директен конфликт со американските војници. Треба да се напомене дека САД не возвратија на заканата на Путин за употреба на нуклеарно оружје. САД го прават тоа за Европа бидејќи сметката во тој случај ќе ја плати Европа.

Многумина тврдат дека Путин го изгубил умот и не се однесува рационално. Како гледате на тоа?

Нема шанси Украина да влезе во ЕУ, но тоа може да биде политички силен сигнал. ЕУ би била мудро да одговори позитивно на ова барање, нагласувајќи дека ветувањето не може да се исполни преку ноќ бидејќи ниту една идна членка на ЕУ не може само да ги прескокне критериумите за пристап во Копенхаген.Не се согласувам со оние кои го сметаат Путин за ирационален. Ако има една олеснителна околност во анализата на неговото однесување, тоа е дека тој е многу предвидлив. Се што прави Путин сега, тој одамна го најави. Треба да ја погледнеме генезата. Пред 15 години, на безбедносната конференција во Минхен, Путин ги изрази сите свои фрустрации од однесувањето на Западот и истакна дека Русија ќе ги брани своите национални интереси каде и да ѝ одговара. Не мора да си генијален дипломат за да разбереш што значи таа изјава. Путин ги најави сите овие потези, му пречи проширувањето на НАТО.

Но НАТО не се прошири сам на исток, туку некои земји сакаа да влезат во НАТО. НАТО не ја принуди Хрватска да влезе во алијансата, тоа го бараше самата Хрватска. Истото важи и за балтичките држави. Кога бев министер за надворешни работи на Македонија, знам колку пати лобирав за побрз влез на Македонија во НАТО. Напротив, НАТО не сакаше да се прошири во Европа. Затоа, не би се согласил дека Путин е луд, но сето тоа е дел од неговата стратегија. И сега е нервозен затоа што Украина пружа силен отпор. Како ќе заврши Путин зависи од внатрешните односи во Русија и рускиот народ. Нема да зависи од САД, НАТО, Кина итн.

www.slobodenpecat.mk

Претходно

Брнз: Северна Македонија е НАТО-сојузник и се придружи на САД и на другите во осудата на руската агресија во Украина

Следно

Каде е поранешната сопруга на Владимир Путин: Људмила денес живее многу поразличен живот

Latest from Blog

MacedonianEnglishAlbanian