Третото гласање и шансите на старата власт во Бугарија: Одмаздата демне насекаде

14 mins read

„Ако победат на следните избори, ќе се чувствуваат уште понеказнети и уште порешителни – можно е секое злобно сценарио. Ова во интервју за Европски Политико пред неколку дена го изјави Доналд Туск за владата во Полска. По истекот на неговиот мандат, поранешниот претседател на Европскиот совет и поранешен премиер се врати во својата татковина со амбиција да ги оживее шансите на опозицијата за победа на изборите во 2023 година. Поддршката за Граѓанската платформа што ја основа во 2001 година за кратко време скокна до 25%.  Туск е убеден дека победата е можна доколку поделената опозиција работи заедно, пишува Капитал.бг.

Режимите и во Полска и во Унгарија, каде што левичарската и десничарската опозиција на владата на Виктор Орбан, веќе обединети за изборите следната година, им „дишат во врат“ во анкетите, исто така добија поголема закана: европските фондови ќе бидат врзани за независност на судството, вистинско зло на политичката корупција. Тоа е, исто така, рамо за опозицијата во двете земји, вклучувајќи ги и нејзините закани дека ќе ги изведе пред лицето на правдата високи личности во актуелната влада.

Наспроти нивната позадина, она што Бугарија, заборавена од боговите на ЕУ, успеа сама да го постигне со минатогодишните протести против моделот ГЕРБ-МРФ и двете парламентарни гласања оваа година, се граничи речиси со херојство. Прашање е дали државата ќе продолжи да раскинува со власта која ја осудува на сиромаштија и заостанатост или ќе се сврти кон друго злобно сценарио. А тоа е директно поврзано со друго прашање – кој ќе биде во следниот парламент и колку може да се вброи во тимот за вистинска промена.

Изборната битка на 14 ноември ќе биде одлучувачка во општо уверување дека после неа ќе има редовна влада. Но, по двете неуспешни гласања, односот на силите меѓу стариот и новиот поредок не стана појасна. За МРФ и ГЕРБ, кои се најзагрозени од курсот на преодните влади на претседателот Румен Радев, претстојните избори би можеле да бидат „последна борба“. И се чини дека тие се подготвени да фрлат во него значаен дел од ресурсите акумулирани со долгогодишна неказнета злоупотреба на моќта. Како што изјави Андреј Раичев за Дојче веле: „Не знам зошто некој има илузија дека ГЕРБ е мртво куче“.

Судејќи не според зборовите, туку според делата, се чини дека токсичноста што ги стави ГЕРБ и МРФ во политичка изолација годинава веќе ја нема истата застрашувачка улога во однос на интеракцијата со нив како во кампањите за претходните избори. Одлуките на ЦИК во последниве недели наведоа неформална, но ефективна коалиција зад нивните интереси, што може да се репродуцира во парламентот.

Предизвикувачката стратегија на Дељан Пеевски, пак, ја открива играта на МРФ да го задржи пристапот до ресурсите обезбедени од владата – и покрај јавното покривање на големи корупциски шеми и невидените санкции на ЕУ. По неговото тактичко повлекување од изборите во април и јули, што не го донесе посакуваниот нов имиџ на движењето, пораката од актуелната изборна турнеја на Пеевски низ канцелариите на градоначалниците на ГЕРБ и другите поддржани од различни политички сили е дека тој продолжува да биде најсилниот човек не само во оваа партија, туку и во државата.

Коалициона матрица во ЦИК

Досегашните социолошки анкети укажуваат на две можни спротивставени мнозинства во следниот парламент: едното за ГЕРБ плус МРФ, која се враќа како победник, а другото околу проектот „Континуирана промена“ на поранешните привремени министри Кирил Петков и Асен Василев и  неговиот сојузник од „Демократска Бугарија“. Податоците покажуваат и еднаква тежина на двете јадра, така што секоја фаза до конфигурацијата на власта ќе биде од големо значење – и гласањето, и пребројувањето на гласовите, а особено каде ќе одат по изборите БСП и „Има таков луѓе“.како „балансирачи“ за формирање влада.

Водич за тоа што може да се очекува се и скандалите што ги произведе изборната администрација во последните две недели. Во серијата, која започна со одбивањето на ДИК на Стара Загора да ја запише листата на „Демократска Бугарија“, продолжи со нејзино потврдување од ЦИК и досега заврши со одлуката рачно пребројување на хартиените белешки да се вклучи во официјалните изборни резултати , речиси монолитна коалиција од партии кои јавно ги играат улогите на бескомпромисни противници.

Освен претставникот на ДБ, само уште еден член на РЕК – од БСП – гласаше против смешната одлука за списокот на „Демократска Бугарија“ во Стара Загора (подоцна поништен од судот). Останатите – од ГЕРБ, МРФ, „Има такви“ и „Стани БГ, доаѓаме“, му дадоа поддршка. Во самата ЦИК, истата одлука ја потврдија со импресивно мнозинство – од претставници на ГЕРБ, МРФ, БСП, ИТН и ИБГНИ.

Уште потрагична е одлуката со која ЦИК ефективно го препиша Изборниот законик, воведувајќи дополнителен протокол од рачното пребројување на контролните хартиени сметки од машинско гласање. Покрај тоа што го направи машинското гласање бесмислено, го прекрши изборниот закон и создаде ризик од манипулации, Врховниот суд еднаш во јули го отфрли барањето на поранешните владетели да го вклучи рачното пребројување во официјалните резултати. И тоа многу добро го знаеше мнозинството во ЦИК, кое ја донесе одлуката – повторно од ГЕРБ, МРФ, БСП и „Има таков народ“.

Сметки на БСП и ИТН

Од БСП тврдат дека нема промена на ставот на партијата за формата на владеење. „Нема претставник на БСП кој изјавил дека ќе разговараме со ГЕРБ или со МРФ“, изјави за „Капитал“ Георги Свиленски, кој е близок до раководството и е и лидер на весникот во Софија. Истовремено, Корнелија Нинова во своите јавни настапи го префрла акцентот на дијалогот и „државното однесување“ кое бара функционална влада. „Ќе подадеме рака на секој што е подготвен да зборува за демографска катастрофа, за образование кое дава квалитет, за економија што работи и обезбедува пристоен приход за Бугарите“, рече Нинова, цитирана од Агенција Фокус неколку денови предходно. Бидејќи условот експлицитно не ја вклучува борбата против корупцијата и промените во судството, кои се црвената линија за т.н. партии на промени, повикот за ваков разговор претпоставува консензус во кој ќе бидат вклучени сите парламентарни играчи.

Вообичаено има малку јавни пораки од „Има таков народ“, но откако партијата, која предизвика хаос во претходните две гласања, практично двапати ја исфрли можноста за нова анти-статусна влада – со инсистирање на независна малцинска влада , поддржана од променливите мнозинства, во јули, нејзиниот лидер, Слави Трифонов, најави дека „по секоја цена“ треба да има влада во следниот парламент. Цената без плафон може да вклучува какви било компромиси со изборни ветувања, дури и онаа за „бришење на ГЕРБ“ под изговор за стабилност и „луѓето сакаат мир“.

Сигурно и БСП и „Има таков народ“ ќе се обидат да извлечат максимум од тоа што ќе бидат во улога на неизбежен фактор за формирање мнозинство. Но, во зависност од тоа кој од двата табора – ГЕРБ-МРФ или ПП и ДБ, ќе може да го исполни мандатот, постојат различни начини за негово остварување.

Кој ќе биде гостилничар

Откако ГЕРБ, повторно номинирана за победник на изборите, прва го доби мандатот за редовна влада, овојпат тоа навистина ќе биде „по секоја цена“. За партијата на Борисов ова е буквално прашање на опстанок. Голем дел од нејзината поддршка се должи на мрежите на влијание во државната администрација и локалната власт воспоставени во последните 10 години. Во текот на шесте месеци од водењето на преодна влада, овие луѓе се таму и чекаат се да продолжи по стариот начин и со познатите шеми по изборите. Меѓутоа, ако станува збор за редовно управување, кое не ги вклучува ГЕРБ и МРФ, оваа структура може многу брзо да се распадне. Неговите цигли се можности за коруптивни зделки со народни пари, а малтерот што ги врзува е неказнивоста која ја гарантира освоеното судство. Кога ГЕРБ и МРФ веќе нема да можат да ги нудат овие две услуги, поддршката (барем за партијата на Борисов) ќе почне да се распаѓа. Без пристап до свежи финансиски ресурси, пирамидата, изградена на нелегитимни врски меѓу владата, бизнисот и обвинителството, ќе пропадне доста брзо.

Во оваа ситуација, формална коалиција со МРФ е многу поможна отколку во претходните парламенти, но не и задолжителна. Според повеќето набљудувачи, хипотезата дека традиционалните партии – ГЕРБ, БСП и МРФ – ќе формираат влада, изгледа неверојатна. Но, малцинска влада со променливо мнозинство останува опција – таква беше, всушност, првата влада на Борисов. Изгласувањето на спорните одлуки во ЦИК од страна на претставниците на БСП и „Има таков народ“ покажува можност за неформални коалиции за различни одлуки. Секој може да се објасни со национално одговорно однесување и ставање крај на политичката криза. Проблемот во овој случај е што нема решение за институционалното, а заедно со силната опозиција, освен штета на угледот, тоа не ветува којзнае каква стабилност.

Според професорот по политички науки на софискиот универзитет „Свети Климент Охридски“, доц. Милен Љубенов, пореална опција останува кабинетот меѓу новите сили во парламентот и БСП. Според него, тоа што ГЕРБ може да освои најмногу гласови на изборите не мора да значи дека ќе го добие и првиот мандат за формирање влада. Љубенов смета дека доколку „Продолжуваме со промената“ и Демократска Бугарија „регистрира заедничка пратеничка група по изборите, таа би можела да биде најголема по број.“ Предностите од ваквата одлука се неколку. Прво, како заеднички блок, ќе бидат политички многу поцврсти, а второ, ќе преземат иницијатива да преговараат со други формации. Целта на разговорите треба да биде да се направи коалиција со потпишување на коалициски договор, а не да се зборува за експертски кабинети со променливо мнозинство“, вели политикологот за „Капитал“.

Засега двете формации се воздржуваат од коментар за каков било ваков развој на настаните. Но, дури и ако станува збор за влада избрана на овој начин, ако технологијата за конфигурирање на моќта ќе го вклучи механизмот на директно поткупување, гласањето во салата може да го фрустрира. Доволно ќе биде да се спротивстават десетина пратеници од балансираните партии.

„Целта на преговорите треба да биде потпишување на коалициски договор, а не да се зборува за експертски кабинети со променливо мнозинство.

Од оваа гледна точка, важен знак е и официјалното враќање на Пеевски на сцената и неговата целосна доминација во МРФ. Исто како што некогаш влезе во коалиција со Борисов, нудејќи го своето медиумско влијание, сега понудата може да ги вклучи сите ресурси што ги поседува корупцискиот модел што се разработуваше низ годините. И стравот и политичкиот поткуп продолжуваат да бидат негово валидно наследство. Турнејата низ земјава што ја презема Пеевски е демонстративно стегање на редовите под борбеното знаме на интересите на статус кво. И нема сомнеж дека ако старата власт успее да се врати по изборите, нејзините играчи ќе се чувствуваат уште понеказнети и уште порешителни.

www.slobodenpecat.mk

Претходно

ВИДЕО: Лајпциг подобар од Борусија во бундеслигашкото дерби

Следно

ФОТО | Во посета на село Свето Тодори: Земјоделката Соња, невработена, има цветна приказна за паметење!

Latest from Blog

MacedonianEnglishAlbanian